Feb 142018
 

Deze week een blogpost van Eva Kattz, schrijver en schrijfcoach, voor haar nieuwe maandelijkse gastblog Vraag het de Schrijfcoach. Welkom aan boord, Eva!

#

Het schrijven van een manuscript is soms een eenzame aangelegenheid. Tegen de tijd dat je eindelijk zover bent dat je je boek een ‘eerste versie’ mag noemen, kun je het waarschijnlijk van voor naar achter citeren. Maar het betekent ook dat je de tekst allang niet meer ziet zoals een lezer dat zou doen: onbevangen en vooruitkijkend naar een goed verhaal.

Na al die energie die je in dat manuscript hebt gestopt, zijn het waarschijnlijk de grammatica- en spellingfouten die als eerste je aandacht trekken. Daarnaast zijn er altijd de favoriete passages die je koestert en waarvan je overtuigt bent dat ze fantastisch zijn. Kortom, je bent niet objectief meer.
Een verstandige auteur weet dat de volgende stap is om het manuscript te laten beoordelen door een derde.

Maar wat als je daar nog niet aan toe bent? Wat als je twijfelt of lezers je verhaal überhaupt wel leuk zullen vinden? Wat als je onzeker bent over je schrijfstijl of misschien zelfs wel over het hele plot? Dan is het misschien tijd voor advies van een schrijfcoach.

Je manuscript kan op verschillende manier worden beoordeeld, door verschillende mensen

Zo zijn er:

  • De Redacteur. Deze verzorgt redactiewerk op niveau van onder andere plot en verhaallijn.
  • De Persklaarmaker. Dat is een onhandig woord voor iemand die nakijkt op grammatica en typfouten.
  • De Corrector. Die doet de allerlaatste tekstuele checks voor publicatie.

Deze termen komen oorspronkelijk uit de wereld van de traditionele uitgevers. Sinds de opkomst van uitgeven in eigen beheer is er echter veel veranderd en zijn terminologie en taakverdeling wat gaan schuiven. Auteurs willen namelijk zelf kunnen bepalen wie hun werk beoordeeld en hebben daarbij een hoog niveau van keuzevrijheid verworven.
Met de toename van die zelfstandigheid werd ook de schrijfcoach geboren.

Een schrijfcoach is een redacteur die soms al vanaf het begin meekijkt

In essentie heeft een schrijfcoach dezelfde taakomschrijving als de redacteur, behalve dat de klant (= jij) zelf kan kiezen voor het niveau en de uitgebreidheid van het in te kopen advies.

De meeste schijfcoaches bieden verschillende soorten diensten aan, variërend van een simpel commentaar op schrijfstijl of plot (manuscript analyse) tot de meest uitgebreide en gepersonaliseerde coaching-pakketten. Sommige schrijfcoaches bieden zelfs begeleiding aan bij het voltooien van een eerste versie.

De klant krijgt wat hij wil, afhankelijk van wensen en beschikbaar budget.

Schrijven kun je leren en een schrijfcoach kan je daarbij helpen

Schrijven is iets wat je kunt leren. Misschien ben je fantastisch in het creëren van personages en vlot dialoog maar heeft je schrijfstijl hulp nodig. Elke beginnende schrijver worstelt wel met één of meerdere problemen. Het is geen schande als je daarbij hulp nodig hebt. Tenslotte werd er ook nooit van je verwacht dat je met drie dagen oud kon lopen of spreken. Dus waarom zouden we in één keer moeten transformeren in schrijvers van topniveau?

Leren schrijven is het opbouwen van vaardigheden en de schrijfcoach kan daarbij helpen.

Een familielid vragen om redactie te doen is geen goed idee

Niet elke schrijver heeft voldoende budget voor de meer uitgebreide diensten van een schrijfcoach. Het is daarom verleidelijk om familie en vrienden te charteren voor een beoordeling. Er zijn verschillende redenen waarom dat absoluut geen goed idee is.

Een officiële schrijfcoach is bekend met een legio aan schrijftechnieken en is daarmee ook in staat om duidelijk aan te geven hoe bepaalde fouten verbeterd en vermeden kunnen worden. Familieleden of vrienden zijn ongetwijfeld in staat om je te vertellen of het een ‘goed’ of ‘slecht’ verhaal is, maar zij zullen aanzienlijk meer moeite hebben met aangeven waarom dit zo is.
Ook een mogelijke oplossing voor het probleem is dan lastiger aan te komen.

Daarnaast zullen familie en vrienden eerder geneigd zijn om je een positieve kritiek te geven, zelfs als er veel aan je manuscript mankeert. De kans is groot dat ze je simpelweg niet willen kwetsen.

Een schrijfcoach is altijd objectief en heeft maar één doel: jou helpen om een betere schrijver te worden.
Zelfs als je budget te wensen over laat, kun je bij de meeste schrijfcoaches nog wel terecht voor een manuscript analyse. Vraag de schrijfcoach van je keuze gewoon naar de mogelijkheden en schroom niet om eerlijk te zijn.

Zorg dat je schrijfcoach past bij jouw schrijfstijl en ook jouw genre beoordeelt

Bij de zoektocht naar een schrijfcoach is het belangrijk om te weten of deze een specifiek genre prefereert. Een goede schrijfcoach heeft altijd een website waarop hij of zij diensten aanbied. Sommige coaches zijn breed-georiënteerd en nemen ook manuscripten aan in genres waar zij zelf niet in schrijven.
Maar over het algemeen loont het om goed rond te kijken en in de gaten te houden waar de sterke en zwakke punten van de coach liggen.

Kijk ook eens bij de verschillende aanbieders van ebooks zoals Bol.com en Amazon. Als de betreffende schrijfcoach zelf boeken heeft geschreven zijn deze vrijwel zeker daar te koop en kun je een (gratis) sample downloaden. Handig om uit te vinden of de schrijfstijl van deze persoon je wel of niet aanspreekt.

Wat meestal géén goed idee is, is in zee gaan met iemand over wie je via-via gehoord hebt, zeker als deze geen duidelijk beeld van zichzelf presenteert in online media. Vanzelfsprekend is niet iedereen met een website automatisch betrouwbaar, maar een transparante marketing is een pre.

Ga ook nooit een contract aan voordat alles duidelijk en goed afgesproken is en betaal zeker niet een groot bedrag vooruit. De meeste schrijfcoaches hanteren een tarief van 10-50% vooruitbetaling, afhankelijk van de overeenkomst en het soort coaching.

Een schrijfcoach geeft opbouwende kritiek, dus voel je niet beledigd. Van fouten kun je leren

Elke schrijfcoach heeft zijn of haar eigen aanpak. Wel geeft een goede schrijfcoach altijd duidelijk aan hoe zij werkt. Duidelijke afspraken maken blijft daarom nog wel belangrijk. Ook wil je niet teleurgesteld worden mocht je veel opbouwende kritiek krijgen.

Een schrijfcoach met verstand van zaken en respect voor de klant zal je nooit ‘voor de leeuwen gooien’. Maar ondanks dat jij degene bent die de portemonnee trekt, moet je ook niet verwachten dat je in de watten gelegd gaat worden. De enige manier om van je fout(en) te leren is jezelf zo objectief mogelijk opstellen.

De schrijfcoach is er niet om je persoonlijk aan te vallen, maar om je te leren hoe je een betere schrijver kunt worden. En de enige manier om dat te doen is zorgen dat jij inzicht krijgt in je eigen schrijfproces. Dat kan soms pijnlijk zijn, maar uiteindelijk leer je er wel van. En daar gaat het tenslotte om.

Ter geruststelling: ook al schrijf je nog niet zo lang maar lijkt alles je nu al naar het hoofd te vliegen (‘Hoe word ik in hemelsnaam OOIT een goede schrijver?!’), er zijn eigenlijk maar een handvol onderwerpen die iedere schrijver in het begin verkeerd doet.
Een goede schrijfcoach zal die problemen bliksemsnel signaleren en je uitleggen hoe je het probleem kunt fixen.

Hoe goed je je eigen tekst ook kent, iedere schrijver heeft redactie nodig van een onafhankelijke buitenstaander. En soms kan het goed zijn al tijdens het schrijven een schrijfcoach te vragen om je een handje te helpen. Dan ben je al snel een heel eind op weg en ver verwijderd van waar je ooit begon!

Wat voor soorten redactie heb jij al eens gehad en hoe beviel dat? Laat het me hieronder weten in een reactie.

Aanverwante blogposts:

***

Illustraties via abonnement op iClipart

Over Eva Kattz
Eva Kattz schrijft zowel fictie als non-fictieboeken en is een gedreven self-pubber. Zij woont in Noord-Nederland, samen met haar man en drie katten. Eva en Maria schreven samen een boek over het plotten van fictie, Fiction Builder!. Dit boek komt uit op 15 maart 2018.
Eva is momenteel bezig met het schrijven van een serie in het fantasy/horror genre. Daarnaast is ze bezig met het opzetten van haar eigen bedrijf als schrijfcoach.

Sep 252017
 

Deze week een blogpost van Eva Kattz, schrijver en schrijfcoach. Zij heeft het over proeflezers. Hoe vindt je die en wat kun je tegenkomen als je met ze in zee gaat?

***

Ik geef het eerlijk toe. Eén van de dingen waar ik absoluut de gierende zenuwen van krijg, is het zoeken naar proeflezers.

Dan heb je eindelijk de eerste versie van je manuscript voltooid en dan moet je op zoek naar mensen die je werk willen lezen. Of erger, bekritiseren. Op dit punt heeft waarschijnlijk nog nooit iemand anders dan jijzelf je dierbare werk gelezen. Het uit handen geven is dus bijna te vergelijken met je kind voor het eerst achterlaten bij de crèche. In de handen van vreemden.

Het is niet alleen moeilijk om proeflezers te vinden, het is nog moeilijker om goede proeflezers te vinden. Een redacteur of een coverartist kun je vaak nog vinden binnen de verschillende beroepsorganisaties en forums voor schrijvers. Er worden mensen aangeraden (of juist het tegenovergestelde) en een goede redacteur zal altijd klaar staan om voorbeelden te laten zien van zijn of haar redactie stijl.

Het feit dat dit betaalde diensten zijn is ook een factor van belang. Je bent eerder geneigd om door te vragen als er geld mee gemoeid is. Bij het zoeken naar proeflezers zijn we dan ook vaak minder kritisch en vooral blij als we in ieder geval IEMAND vinden die bereid is om tijd aan ons te besteden. Het is daarom ook niet zo vreemd dat veel schrijvers op zoek naar proeflezers als eerste naar familie en vrienden kijken. En dat is eigenlijk zo’n beetje de grootste fout die je kunt maken.

Geen familie
Ik hoor mensen nu al grommen. Waarom zou ik mijn bloedeigen zuster niet mogen vragen om mijn boek te lezen? Die heeft tenslotte op school altijd hoge cijfers gehad voor Nederlands, Engels én Frans!

Er zijn twee redenen waarom dit geen goed idee is.

  • Familie en vrienden zullen bijna altijd meer moeite hebben met het bekritiseren van je werk simpelweg omdat ze je niet willen kwetsen.
  • Daarnaast is er een fundamenteel verschil tussen schrijvers en niet-schrijvers. Iemand die ervaring heeft met schrijven zal sneller de zwakke punten in je werk te vinden en ook (heel belangrijk) in staat zijn om aan te geven waarom dit zwakke punten zijn. Daar kun je mee werken.

Medeschrijvers
Het is dus vooral van belang om naar proeflezers te speuren onder medeschrijvers.
Als je lid bent van een schrijvers forum of andere organisatie die schrijvers samenbrengt, dan is dat een goede plek om als eerste naar toe te gaan. Lees berichten van anderen en kijk of vaker naar proeflezers wordt gevraagd. Gooi een balletje op en je krijgt vanzelf reacties.

Genreaffiniteit
Maar dat lost natuurlijk nog niet alle problemen op.
Jouw werk moet namelijk beoordeeld worden door iemand die weet waar je mee bezig bent. Oftewel, iemand die bekend is met jouw specifieke genre en daar ook een affiniteit voor heeft. Vooral omdat dit de eerste keer is dat je manuscript de grote boze buitenwereld betreed, wil je niet iemand treffen die je werk afkraakt omdat ze een hekel hebben aan het genre.

Geef dus duidelijk aan welk genre je gebruikt, bij voorkeur al in je eerste verzoek.

Vooraf informatie geven
Ook is het voor potentiele proeflezers (en vooral voor jezelf) erg prettig als je alvast het aantal woorden vermeld en voor welke periode je proeflezers nodig hebt. Mensen lezen berichten vaak vluchtig. Als ze te weinig informatie krijgen zullen ze daarom ook sneller door scrollen.

Een ellenlang bericht met alle details over het plot en de karakters in je boek zal ook niet het gewenste effect hebben. Houd het simpel maar informatief. Extra informatie kan altijd later nog uitgewisseld worden.

Proeflezer problematiek
Gefeliciteerd! Je hebt een klein groepje medeschrijvers bereid gevonden om jouw manuscript te lezen. Iedereen weet wanneer de deadline is, je hebt je werk verstuurd en vanaf nu is er weinig anders te doen dan wachten.
Het goede nieuws is dat je gedaan hebt wat je kunt. Helaas is er ook slecht nieuws.

Mensen blijven mensen en hoe goed je je ook voorbereid hebt, je loopt het risico dat je met vervelende types te maken krijgt. En dan bedoel ik nog niet de échte criminelen, daar kan ik een aparte blogpost aan wijden, maar eerder degenen die je teleur zullen stellen.

Het overgrote deel van de proeflezers die je in de loop van je carrière zal ontmoeten, hebben de beste bedoelingen. Maar er zullen altijd mensen zijn die je deadline vergeten, die hun beloftes niet nakomen, die achteraf wel héél weinig kennis van zaken blijken te hebben, of die denken dat de mededeling ‘ik vond het niet zo’n leuk verhaal’ volstaat. En natuurlijk heb je ook nog degenen die je werk afkraken uit jaloezie of simpelweg omdat ze het kunnen.

Koesteren
Zoals gezegd zijn er gelukkig nog genoeg uitstekende proeflezers, de mensen die eerlijk en objectief commentaar geven, mogelijk zelfs met verbeterpunten. Die moet je koesteren. Dit zijn mensen die tijd en moeite hebben genomen om jou te helpen, zonder daar iets voor terug te verwachten. Wees niet zuinig met je bedankjes en uit je waardering.

Schrijvers, en vooral degenen die zelf uitgeven, hebben elkaar hard nodig. En als je geluk hebt dan wil de persoon in kwestie in de toekomst vast nog wel een keer voor je proeflezen. Zo kun je in de loop van de tijd een bestand opbouwen van vertrouwde proeflezers en uiteindelijk jezelf een hoop tijd en moeite besparen!

Wat zijn jou ervaringen met proeflezers?

Aanverwante blogposts:

***

Illustraties via abonnement op iClipart

Over Eva Kattz
Eva Kattz schrijft zowel fictie als non-fictieboeken en is een gedreven self-pubber. Zij woont samen met haar man en vier katten in Noord-Nederland. Eva en Maria schreven samen een boek over het plotten van fictie. Dit boek komt in maart 2018 uit.
Eva is momenteel bezig met het schrijven van een Epic Fantasy serie en een serie Ghost Stories. Daarnaast is ze bezig met het opzetten van haar eigen bedrijf als schrijfcoach en redacteur.

May 082017
 

Deze week een blogpost van Eva Kattz, auteur en schrijfcoach. Ze heeft het over de nachtmerrie van elke schrijver: writer’s block.

***

Je bent een Auteur. Je hebt keihard gewerkt aan het verbeteren van je schrijfstijl en je huidige werk is mijlen verwijderd van waar je ooit begon. Daarnaast voel je je gesteund door familie en vrienden en je weet gewoon dat je het gaat maken. Maar dan zijn er toch nog altijd twee woorden die je de stuipen op het lijf kunnen jagen: writer’s block.

Hoe goed je ook je best doet, toch kan het gebeuren dat je op een gegeven moment ‘vastloopt’. Misschien maar voor enkele dagen, maar als je pech hebt voor jaren. De nachtmerrie van elke schrijver. Maar eigenlijk is het helemaal niet vreemd als dat gebeurd. Als schrijver ben je immers het grootste deel van de tijd op jezelf aangewezen. Je kunt nog zoveel lezen over schrijfstijl en -techniek, maar uiteindelijk ben jij zelf verantwoordelijk voor het produceren van een goed boek.

Maar wat is writer’s block nu eigenlijk? Waar komt het vandaan en, nog belangrijker, hoe kom je er weer vanaf?

Wat is writer’s block
We zijn allemaal unieke persoonlijkheden en de meeste schrijf-gerelateerde problemen ontstaan dan ook vanuit die mix van unieke karaktereigenschappen en omstandigheden. Maar er is één ding wat bijna alle schrijvers gemeen hebben: het idee dat writer’s block een soort aandoening is. Iets wat je op kunt lopen en waar weinig tegen te doen is. Gelukkig is dat volkomen onzin!

Writer’s block is niet iets waar je je maar gewoon overheen moet zetten. Maar het is ook niet onoverkomelijk. Writer’s block is een combinatie van één of meerdere leugens die we onszelf vertellen en waar we uiteindelijk in gaan geloven.

Leugen 1: Ik ben niet creatief genoeg om een échte schrijver te worden
Oftewel: te weinig ideeën

Beginnende schrijvers worden nogal eens geconfronteerd met het advies ‘gewoon lekker gaan schrijven, dan komt succes vanzelf.’ Het lijkt een goed idee. Dit is immers ook het beeld dat we meestal voorgeschoteld krijgen in de populaire media: de ketting rokende schrijver achter zijn typemachine met daarnaast de verplichte bak ondrinkbare koffie en een hoop proppen papier.

Het probleem begint wanneer we denken dat mentaal en lichamelijk afzien gelijk staat aan productiviteit. Op dat moment vergeten we dat we als schrijvers ook plezier mogen hebben in ons werk. Een goede manier om dat plezier te houden is zorgen dat je van te voren weet wat je gaat schrijven. Het vooraf plotten van je verhaal is namelijk geen misdaad. (Ondanks wat sommigen je willen doen geloven).

Daarom is het misschien beter om het volgende te doen: ga zitten maar begin niet met schrijven. Maak eerst een grondig plan van wat er eigenlijk in je verhaal moet gebeuren, en (erg belangrijk) trek hier genoeg tijd voor uit. Je zult zien dat je opeens veel meer ideeën hebt dan je dacht.

Leugen 2: Ik heb 200 pagina’s aan notities, maar nog geen boek
Oftewel: te veel ideeën

Dit is waarschijnlijk de mildste vorm van writer’s block waar je mee te maken kunt krijgen. Het tegengif is dan ook een simpel maar waardevol advies: stop met proberen om al je ideeën in één boek te proppen. Ga eerst eens na waar eigenlijk je voorkeur naar uit gaat. Is er één genre waar je graag in wilt schrijven of zijn het er meer? Wil je een losstaand verhaal schrijven of misschien een serie?

Kijk dan welke ideeën het beste bij welke keuzes passen. Een paar losse science-fiction ideeën zijn waarschijnlijk niet genoeg als basis voor een epische serie, maar ze kunnen je wel inspireren tot het schrijven van een kort verhaal. Ook hier is het vooraf goed plannen wat je wil gaan doen de beste manier om van je writer’s block af te komen.

Leugen 3: Ik moet gewoon kunnen gaan zitten en schrijven
Oftewel: Net genoeg ideeën om te beginnen

Dit is het meest verraderlijke type writer’s block wat er is, voornamelijk omdat je het eigenlijk niet aan ziet komen.
Wanneer je al je research hebt gedaan en je (digitale) pen en papier klaar liggen klaar liggen, is het moment van de waarheid gearriveerd: je begint met het schrijven van de eerste versie. Bij aanvang ben je nog enthousiast, maar dan struikel je vroeg of laat over één van de volgende problemen.

  1. Je loopt vast in het midden van je verhaal en je hebt geen enkel idee hoe het verder moet.
  2. Je raakt geobsedeerd door één bepaalde paragraaf die je vervolgens eindeloos opnieuw bekijkt en herschrijft. Totdat je er een week later achter komt dat die specifieke paragraaf eigenlijk helemaal niets toevoegt aan de rest van het verhaal en gewoon geschrapt kan worden.
  3. Je hebt met veel pijn en moeite het laatste hoofdstuk bereikt. Nu ben je toe aan de redigeer fase. Je leest je manuscript zorgvuldig door…en ontdekt dat dat er eigenlijk geen touw aan vast te knopen is.

En daarmee zijn we eigenlijk weer terug bij Leugen 1: de ploeterende schrijver die er tien jaar over doet om een manuscript af te krijgen maar dan nog steeds niet tevreden is.
Ga plannen en je zult zien dat de puzzelstukjes op z’n plaats vallen.

Of je al ooit te maken hebt gehad met writer’s block of (gelukkig) niet, het loont om een goed plan te maken, ruim vóór dat je pen op papier zet. Dan zul je zeker merken dat je plezier in je werk houdt, en dat je nooit bang hoeft te zijn voor writer’s block.

Aanverwante blogpost:

***

Illustraties via abonnement op iClipart

Over Eva Kattz
Eva Kattz schrijft zowel fictie als non-fictie boeken en is een gedreven self-pubber. Zij woont samen met haar man en vier katten in Noord-Nederland. Eva en Maria schreven samen een boek over het plotten van fictie. Dit boek komt in oktober 2017 uit.
Eva is momenteel bezig met het schrijven van een Epic Fantasy serie en een serie Ghost Stories. Daarnaast is ze bezig met het opzetten van haar eigen bedrijf als schrijfcoach en redacteur.