Sep 252017
 

Deze week een blogpost van Eva Kattz, schrijver en schrijfcoach. Zij heeft het over proeflezers. Hoe vindt je die en wat kun je tegenkomen als je met ze in zee gaat?

***

Ik geef het eerlijk toe. Eén van de dingen waar ik absoluut de gierende zenuwen van krijg, is het zoeken naar proeflezers.

Dan heb je eindelijk de eerste versie van je manuscript voltooid en dan moet je op zoek naar mensen die je werk willen lezen. Of erger, bekritiseren. Op dit punt heeft waarschijnlijk nog nooit iemand anders dan jijzelf je dierbare werk gelezen. Het uit handen geven is dus bijna te vergelijken met je kind voor het eerst achterlaten bij de crèche. In de handen van vreemden.

Het is niet alleen moeilijk om proeflezers te vinden, het is nog moeilijker om goede proeflezers te vinden. Een redacteur of een coverartist kun je vaak nog vinden binnen de verschillende beroepsorganisaties en forums voor schrijvers. Er worden mensen aangeraden (of juist het tegenovergestelde) en een goede redacteur zal altijd klaar staan om voorbeelden te laten zien van zijn of haar redactie stijl.

Het feit dat dit betaalde diensten zijn is ook een factor van belang. Je bent eerder geneigd om door te vragen als er geld mee gemoeid is. Bij het zoeken naar proeflezers zijn we dan ook vaak minder kritisch en vooral blij als we in ieder geval IEMAND vinden die bereid is om tijd aan ons te besteden. Het is daarom ook niet zo vreemd dat veel schrijvers op zoek naar proeflezers als eerste naar familie en vrienden kijken. En dat is eigenlijk zo’n beetje de grootste fout die je kunt maken.

Geen familie
Ik hoor mensen nu al grommen. Waarom zou ik mijn bloedeigen zuster niet mogen vragen om mijn boek te lezen? Die heeft tenslotte op school altijd hoge cijfers gehad voor Nederlands, Engels én Frans!

Er zijn twee redenen waarom dit geen goed idee is.

  • Familie en vrienden zullen bijna altijd meer moeite hebben met het bekritiseren van je werk simpelweg omdat ze je niet willen kwetsen.
  • Daarnaast is er een fundamenteel verschil tussen schrijvers en niet-schrijvers. Iemand die ervaring heeft met schrijven zal sneller de zwakke punten in je werk te vinden en ook (heel belangrijk) in staat zijn om aan te geven waarom dit zwakke punten zijn. Daar kun je mee werken.

Medeschrijvers
Het is dus vooral van belang om naar proeflezers te speuren onder medeschrijvers.
Als je lid bent van een schrijvers forum of andere organisatie die schrijvers samenbrengt, dan is dat een goede plek om als eerste naar toe te gaan. Lees berichten van anderen en kijk of vaker naar proeflezers wordt gevraagd. Gooi een balletje op en je krijgt vanzelf reacties.

Genreaffiniteit
Maar dat lost natuurlijk nog niet alle problemen op.
Jouw werk moet namelijk beoordeeld worden door iemand die weet waar je mee bezig bent. Oftewel, iemand die bekend is met jouw specifieke genre en daar ook een affiniteit voor heeft. Vooral omdat dit de eerste keer is dat je manuscript de grote boze buitenwereld betreed, wil je niet iemand treffen die je werk afkraakt omdat ze een hekel hebben aan het genre.

Geef dus duidelijk aan welk genre je gebruikt, bij voorkeur al in je eerste verzoek.

Vooraf informatie geven
Ook is het voor potentiele proeflezers (en vooral voor jezelf) erg prettig als je alvast het aantal woorden vermeld en voor welke periode je proeflezers nodig hebt. Mensen lezen berichten vaak vluchtig. Als ze te weinig informatie krijgen zullen ze daarom ook sneller door scrollen.

Een ellenlang bericht met alle details over het plot en de karakters in je boek zal ook niet het gewenste effect hebben. Houd het simpel maar informatief. Extra informatie kan altijd later nog uitgewisseld worden.

Proeflezer problematiek
Gefeliciteerd! Je hebt een klein groepje medeschrijvers bereid gevonden om jouw manuscript te lezen. Iedereen weet wanneer de deadline is, je hebt je werk verstuurd en vanaf nu is er weinig anders te doen dan wachten.
Het goede nieuws is dat je gedaan hebt wat je kunt. Helaas is er ook slecht nieuws.

Mensen blijven mensen en hoe goed je je ook voorbereid hebt, je loopt het risico dat je met vervelende types te maken krijgt. En dan bedoel ik nog niet de échte criminelen, daar kan ik een aparte blogpost aan wijden, maar eerder degenen die je teleur zullen stellen.

Het overgrote deel van de proeflezers die je in de loop van je carrière zal ontmoeten, hebben de beste bedoelingen. Maar er zullen altijd mensen zijn die je deadline vergeten, die hun beloftes niet nakomen, die achteraf wel héél weinig kennis van zaken blijken te hebben, of die denken dat de mededeling ‘ik vond het niet zo’n leuk verhaal’ volstaat. En natuurlijk heb je ook nog degenen die je werk afkraken uit jaloezie of simpelweg omdat ze het kunnen.

Koesteren
Zoals gezegd zijn er gelukkig nog genoeg uitstekende proeflezers, de mensen die eerlijk en objectief commentaar geven, mogelijk zelfs met verbeterpunten. Die moet je koesteren. Dit zijn mensen die tijd en moeite hebben genomen om jou te helpen, zonder daar iets voor terug te verwachten. Wees niet zuinig met je bedankjes en uit je waardering.

Schrijvers, en vooral degenen die zelf uitgeven, hebben elkaar hard nodig. En als je geluk hebt dan wil de persoon in kwestie in de toekomst vast nog wel een keer voor je proeflezen. Zo kun je in de loop van de tijd een bestand opbouwen van vertrouwde proeflezers en uiteindelijk jezelf een hoop tijd en moeite besparen!

Wat zijn jou ervaringen met proeflezers?

Aanverwante blogposts:

***

Illustraties via abonnement op iClipart

Over Eva Kattz
Eva Kattz schrijft zowel fictie als non-fictieboeken en is een gedreven self-pubber. Zij woont samen met haar man en vier katten in Noord-Nederland. Eva en Maria schreven samen een boek over het plotten van fictie. Dit boek komt in maart 2018 uit.
Eva is momenteel bezig met het schrijven van een Epic Fantasy serie en een serie Ghost Stories. Daarnaast is ze bezig met het opzetten van haar eigen bedrijf als schrijfcoach en redacteur.

Mar 202017
 

Als je zelf een boek uitgeeft klinkt het net of je alles zelf moet doen. Maar niets is minder waar! De beste manier om zelf een boek uit te geven is om dit in samenwerking te doen met anderen: een team van experts die je om je heen verzamelt.
Maar wat voor mensen zijn dat dan?

Als schrijver ben je goed in schrijven, maar geef toe dat je niet alles kan. Je weet bijvoorbeeld perfect hoe je een fantasie wereld moet neerzetten in je boek, maar kun je ook die afstand creëren om te zien of je plot goed in elkaar zit? En je weet natuurlijk ook heel goed een vlotte dialoog te schrijven, maar die voorkant, kun je die wel zelf ontwerpen? En uiteraard zijn je hoofdpersonen de meest driedimensionale personen ooit, maar weet je wel hoe je daadwerkelijk een ebook in elkaar zet?

Gelukkig hoef je dat ook niet alleemaal zelf te weten. De kracht van de self-pubber zit hem er nu juist in dat ze contact zoeken met anderen die hen kunnen helpen. Dit kan zijn in de vorm van een betaalde opdracht, bijvoorbeeld voor het maken van een cover, of een ‘voor wat, hoort wat, constructie, waarbij jij iemand helpt met iets dat jij goed kan, waarvoor in ruil zij jou helpen met iets waar jij niet zo goed in bent.

Waaruit bestaat je team?
Het team van een self-pubber kan bestaan uit verschillende mensen, maar denk hierbij aan schrijfcoaches, redacteuren, proeflezers, illustratoren, binnenwerk designers e.d.
Het leuke is dat je niet perse in je eigen land hoeft te blijven. Vooral als je in het Engels schrijft is het juist goed een gedeelte van je team over de grenzen te zoeken.

Schrijfcoach en redacteur
Alhoewel de schrijfcoach en redacteur hier samen zijn genoemd, doen ze wel degelijk twee heel verschillende dingen.
De schrijfcoach begeleid de schrijver tijdens het schrijven en helpt met het vinden van een goed plot en driedimensionale hoofdpersonen. Een redacteur leest het boek als het klaar is en controleert of datgene wat de schrijver heeft bedacht (al dan niet met de schrijfcoach) inderdaad klopt en goed in elkaar zit.
Niet iedere schrijver heeft een schrijfcoach nodig (alhoewel ik het persoonlijk kan aanraden voor beginnend fictie schrijvers!), maar een redacteur is een must. Ga vroeg sparen, want zonder redacteur kom je nergens!

Proeflezers
Proeflezers zijn vrijwilligers die je boek doorlezen in de verschillende stadia daarvan. Persoonlijk had ik proeflezers voor de tweede versie en voor de vierde versie van mijn boek. Dit waren verschillende personen, zodat ik goede feedback kreeg over het plot, de spanningsopbouw e.d.
Proeflezers zijn geen professionals. Het is handig om ze een bepaalde tijd te geven om je boek te lezen en daarna een vragenlijst te geven.
En vergeet niet je proeflezers te noemen in je dankwoord achterin je boek!

Illustrator
Tenzij je een professioneel illustrator bent, is het slim niet zelf te gaan lopen klooien met het ontwerpen van je eigen voorkant.
De voorkant van je boek is een zeer belangrijk visitekaartje (en daarmee marketingtool) en moet perfect in elkaar zitten.
Je bent al aan het sparen voor de redacteur. Ga ook sparen voor de illustrator!
Een goede illustrator weet het genre van je boek precies uit te beelden en daarmee lok je lezers!

Binnenwerk designer
Het is mogelijk zelf je eigen ebook of paperback in elkaar te zetten. En als je schrijfbedrijf nog niet zo groot is, zul je dat ook wel doen. Toch is het in elkaar zetten van een ebook een vak apart, vooral omdat het ebook er op alle verschillende gadgets goed moet uitzien.
Datzelfde geldt voor je paperback. Een PDF creëren is te doen, zeker als je een programma als Windows Publisher hebt. Het is alleen wel een heleboel werk en persoonlijk ben ik nu op het punt aangekomen dat ik een binnenwerk designer in de arm heb genomen om mijn ebooks en paperbacks te creëren. Dat scheelt mij heel veel tijd, tijd die ik liever besteed aan schrijven of marketing.

Webdesigner
Je website is naast je boek je meest belangrijke visitekaartje naar de buitenwereld. Zorg dus dat deze goed in elkaar zit, met pakkende teksten en eventueel een blog.
In eerste instantie zul je waarschijnlijk zelf een website in elkaar zetten. Daar is niks mis mee. Houdt er rekening mee dat het goed in elkaar zetten van een website een hele kunst is. Daarom is het goed daar in verloop van de tijd een webdesigner voor in te huren. Vooral als je website populairder wordt en je schrijfbedrijf zich professioneel ontwikkeld. Dan is het belangrijk een goede professionele website te hebben. Je kunt dan echt niet meer wegkomen met een gratis website van Wix of een gratis WordPress blog.

Street team
Een Street team is een groep mensen die bestaat uit superfans. Wellicht hebben ze zich ooit aangemeld voor je mailinglist en ben je via de email steeds meer met hen in contact gekomen.
De mensen van je Street team zorgen dat jouw naamsbekendheid wordt vergroot door bijvoorbeeld reviews te plaatsen op hun blog, jouw nieuwsbrieven door te sturen aan vrienden en items te plaatsen op Facebook en Twitter.
Een officieel Street team kan veel voor je doen, maar zorg dat je hen zelf niet vergeet. Dit zijn vrijwilligers die van je boeken houden en het leuk vinden om met jouw in contact te staan. Zorg dus dat je exclusief voor hen dingen organiseert, zodat ze superfans blijven.

Virtuele assistent
Als je schrijfbedrijf zich uitbreidt zul je merken dat het moeilijker wordt om alles zelf te blijven doen. Een virtuele assistent kan je daarbij helpen.
Een virtuele assistent heeft toegang tot je email en FB page en houdt in de gaten wat daar allemaal gebeurd. Zijn er dingen waarvan de virtuele assistent vindt dat jij zelf op moet reageren, dat waarschuwt ze jou.
Het handige van een virtuele assistent (en dit is een echte persoon, geen robot…) is dat deze persoon het werk doet vanuit zijn of haar eigen huis. Contact is er via de email, chat of skype.
Het zal duidelijk zijn dat de klik met je een virtuele assistent goed moet zijn. Ook moet je deze persoon 100% kunnen vertrouwen, net als een manager zijn of haar assistent moet kunnen vertrouwen.

Het opbouwen van een team is niet zomaar klaar. Het kan best zijn dat er een paar jaar overheen gaat voor je de juiste groep mensen om je heen hebt verzamelt. Dat is geen probleem, want deze dingen nemen tijd.
Het kan bijvoorbeeld zijn dat je eerst geen geld genoeg hebt om al deze mensen tegelijkertijd in te huren. Maar wellicht kun je wel eentje inhuren en dan sparen voor de rest.
Misschien vindt je juist ook mensen die je vrijwillig willen helpen, of in ruil voor iets dat jij hen kan bieden. Ook dit kost tijd, omdat er wel een klik moet zijn, zodat ze aanvoelen wat jij met jouw verhalen wilt en er een goede samenwerking ontstaat.

Het kan een tijdje duren voor je je eigen perfecte team hebt gevonden. Maar heb je eenmaal deze connecties gelegd en ben je bereidt ervan te leren, dan kan het alleen maar zo zijn dat je boeken de beste worden die je kan produceren!

Aanverwante blogposts:

***

Illustraties via abonnement op iClipart