Ik wil schrijven! Hoe ontsnap ik aan te veel denken?

Door schrijfcoach Simone van Tongeren

Heb je er ooit wel eens bij stilgestaan hoeveel verschillende soorten denken er zijn? Je kunt nadenken, maar jezelf ook vastdenken. En dan is er ook nog het omdenken. Als je een verhaal schrijft is de kans groot dat je al deze manieren van denken gaat gebruiken.

Dat heb ik zelf ondervonden. ‘Overdenken’ is iets waar ik heel goed in ben. En terwijl ik vroeger altijd op de bonnefooi begon te schrijven (pantsen), ben ik nu aan het uitvinden hoe het van te voren uitdenken van het verhaal voor mij werkt (plotten).

Want ondanks dat pantsen mijn stijl van schrijven was, liep ik ook vaak genoeg vast. Hierdoor verpestte ik de goede ideeën die ik had om er vervolgens nooit meer naar om te kijken. Zonde!

Ik ben nu het plotten aan het leren en ben al een heel eind met het van te voren uitdenken van de structuur en verhaallijn van mijn nieuwe trilogie. Maar ik merk ook dat ik bang ben om straks te gaan beginnen met schrijven. Heb ik dan wel genoeg geplot? Verpest ik niet nog eens een goed idee?

Genoeg stof om over na te denken dus.

Je kunt nadenken, jezelf vastdenken en omdenken

Je kan op verschillende manieren denken. Je kan nadenken over iets en tegelijkertijd noteren wat je hebt bedacht. Het kan ook zijn dat je tijdens het nadenken iets ontdekt waar je niet direct uitkomt. Wanneer je dit niet opschrijft, er met iemand anders over spart of even afstand neemt, kan je jezelf vastdenken. Dan blijf je in een cirkel denken.

Als laatste heb je omdenken, waardoor je een probleem niet meer als probleem gaat ervaren, maar als een mogelijkheid. Juist door iets te testen, kan je het probleem – wat misschien helemaal geen probleem blijkt te zijn – omdenken en vervolgens de oplossing verder uitdenken. Vaak is een probleem minder groot dan je denkt.

Hoe los ik een probleem tijdens vastdenken op?

Een voorbeeld van het vastdenken is dat ik bang ben dat ik niet genoeg heb geplot voor mijn trilogie en straks begin met schrijven en vervolgens vastloop. Ik kan veel gaan nadenken over ‘wat als…’ Zoals: wat als ik mijn idee verpest? Op die manier wordt het probleem alleen maar groter en zorgt het ervoor dat ik al wekenlang niets heb gedaan, omdat ik bang ben.

Wanneer ik alles nog eens rustig doorlees en op papier ga opschrijven wat nu de rode draad is, maak ik ‘het probleem’ – want zo kan ik het ondertussen wel noemen – visueel. Hierdoor kan het dat de oplossing meer voor de hand ligt dan ik in eerste instantie dacht. Ik maak het probleem groter en groter en het zorgt er vaak voor dat ik denk dat er ook een ingewikkelde oplossing moet zijn. Door een probleem alleen in je hoofd te bedenken, ga je hoogstwaarschijnlijk geen oplossing vinden.

Omdenken tijdens het plotten

Als je gaat plotten, denk je van te voren veel na over de structuur en verhaallijn van je boek. Ook dan kun je vastlopen, zoals ik nu heb, maar omdat je nog niet aan het schrijven bent, zijn plotgaten en andere problemen makkelijker uit te denken. Soms kan het goed zijn daarbij te gaan omdenken en een totaal nieuwe mogelijkheid voor je verhaallijn uit te denken.

Doe je het plotten op de juiste manier, dan zul je tijdens het schrijven van je manuscript niet meer zo snel vastlopen omdat je waarschijnlijk alle plotgaten en problemen hebt opgelost! Tijdens het schrijven hoef je alleen nog na te denken over details, zoals dialogen en eventuele specifieke onderdelen, zoals de setting en wat voor kleren je hoofdpersoon aan heeft.

Vastdenken tijdens pantsen

Je kunt er ook voor kiezen om gewoon te beginnen met schrijven, ofwel pantsen, en te ervaren waar je verhaalidee je brengt. Daarbij denk je dus tijdens het schrijven na over plotgaten en problemen die je tegenkomt. Dit kan ervoor zorgen dat je tijdens of na het schrijfproces je jezelf vastdenkt en daardoor teksten moet herschrijven en de verhaallijnen goed te krijgen.

Zelf heb ik jarenlang aan pantsen gedaan en ik zou het nu niet meer aandurven. Dit komt deels omdat mijn boeken ingewikkelder in elkaar zitten dan vroeger. Bovendien leer je meer over schrijven. Ik heb geleerd dat boeken die ogenschijnlijk simpel in elkaar zitten, goed zijn uitgedacht door een schrijver.

Nadenken is goed

Er is niets mis met nadenken over een probleem. Vraag jezelf wel af of het daadwerkelijk een probleem is. Het kan zomaar zijn dat, wanneer je het zogenaamde probleem gaat analyseren, het probleem geen probleem meer is! Als je wel echt tegen een probleem aanloopt, noteer dan waarom een probleem een probleem is. Ga het probleem niet alleen in je hoofd evalueren, maar schrijf het op. In je hoofd is het lastig om verbanden te leggen. Wanneer je het opschrijft of hardop tegen jezelf of een ander zegt, zie je veel sneller een oplossing.

Wees je ervan bewust dat je een probleem niet gaat vastdenken. Geef jezelf een bepaalde deadline om over een probleem na te denken voordat je er met een ander over gaat praten, zodat het geen vastdenker wordt.

Tips:

  1. Ga een probleem (bijvoorbeeld: mijn personage heeft te weinig diepgang) te lijf met een pen door het op te schrijven, het liefst dus met pen en papier. Door erover te schrijven, ga je uit je hoofd en dus weg van het denken
  2. Stel vragen aan het probleem. Waarom heeft je personage te weinig diepgang? Wat voor soort diepgang is er nodig? Op welke manier mist er diepgang? Waar wil ik dat terug laten komen? Of ga het probleem omdenken: Mist je personage wel diepgang? Waarom is dat een probleem voor het verhaal? Of is er een reden dat je personage te weinig diepgang heeft?

Weet dat vastdenken hoort bij het schrijfproces. Zolang dit maar niet te lang duurt en je je bewust bent van hoe je dit op kan lossen!

Welke manier van denken gebruik jij vaak? En hoe ga je hiermee om? Wees je bewust dat de ene mens van nature meer een denker is en de ander meer een doener. Je kan leren meer te gaan plotten, terwijl je een pantser bent en je kan tegelijkertijd ontdekken tot op welke hoogte je wil gaan plotten.

Of ik genoeg geplot heb, daar kan ik nog urenlang over nadenken. Uiteindelijk zal ik de ‘problemen’ moeten oplossen en vervolgens gaan starten met schrijven.

Verder lezen:

Over Simone: 
Simone van Tongeren schrijft romans en thrillers en helpt beginnende schrijvers met het verkleinen van hun onzekerheid over schrijven, uitgeven en marketing door het delen van haar onzekerheden die ze voor, tijdens en na het schrijfproces tegen is gekomen en soms nog steeds tegenkomt. Dit doet ze door middel van het schrijven van blogs en coaching.
Ga voor meer informatie over Simone naar: simonevantongeren.nl

About Maria Staal 273 Articles
Maria is geboren en getogen in Groningen, maar heeft ook veel van de wereld gezien. Ze schrijft detective verhalen onder een pseudoniem, helpt schrijvers hun eigen boeken uit te geven door middel van haar blog, boeken en podcast. Ze heeft samen met haar schrijfcoach een succesvolle methode bedacht voor het plotten van verhalen. Houdt van ruimtevaart, fietsen en katten.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.